Psychiatria - afekty

Afekt jest gwałtownym przejawem życia uczuciowego człowieka, któremu towarzyszy zmieniony w większym lub niniejszym stopniu odczyn wegetatywny i ruchowy człowieka. Afekt fizjologiczny, zwany inaczej silnym wzruszeniem, przebiega bez zaburzeń świadomości. Charakteryzuje się nagłym początkiem, znacznym natężeniem reakcji uczuciowych, np. gniewu, strachu, radości, rozpaczy, obniża efektywność spostrzegania, a nawet w niektórych sytuacjach efektywność logicznego myślenia. Czas trwania afektu bywa krótki i pozostawia po swoim ustąpieniu stan znużenia. Stan silnego wzruszenia, mimo że jest przejawem spiętrzenia przeżyć uczuciowych człowieka, jest prawidłowym odczynem aktywności psychicznej człowieka w sytuacjach trudnych i nagle zaistniałych, np. w obliczu bezpośredniego zagrożenia. W psychiatrii sądowej używa się określenia stan silnego wzburzenia, który nie jest identyczny ze stanem silnego wzruszenia, ale jest mu bliski i oznacza taki stan psychiczny, w którym przeżycia uczuciowe górują nad przeżyciami intelektualnymi (rozumowymi). Stwierdzenie tego stanu z jednoczesnym wykazaniem okoliczność usprawiedliwiających jego powstanie ma wpływ na wymiar kary. Afekt patologiczny w odróżnieniu od fizjologicznego cechuje przede wszystkim zaburzenie świadomości (jej zwężenie i przymglenie), silniejsze spiętrzenie reakcji uczuciowych, gwałtowne wyładowania ruchowe i agresja ukierunkowana. Niezwykle silny np. afekt gniewu ogranicza myślenie człowieka do kręgu spostrzeżeń związanych z bodźcem traumatyzującym, odbiera człowiekowi zdolność prawidłowej oceny sytuacji, znosi hamulce intelektualne i wywołuje niezwykłe nasilenie reakcji wegetatywnych.