Idee i urojenia

Idee nadwartościowe - które są silnie związane ze stanem emocjonalnym człowieka je reprezentującego. Człowiek opanowany ideą nad-wartościową dąży bezkompromisowo do jej realizacji. Często dążenie tó ma charakter jednokierunkowy, przesłaniający ważność codziennych potrzeb. Z punktu widzenia społecznego możemy idee nadwartościowe podzielić na społecznie pozytywne i społecznie negatywne. W pierwszym przypadku może to być np. działalność charytatywna, w drugim działalność w imię realizacji teorii nacjonalizmu i rasizmu. Idee nadwartościowe są dominujące w psychice człowieka - są treściami myślowymi bardzo silnie podbarwionymi uczuciowo. Opanowują one całą osobowość człowieka, lecz nie zmieniają jednak w sposób patologiczny jego zachowania i postępowania, są niejednokrotnie wyrazem upodobań i zainteresowań jednostki. Idee nadwartościowe nie są same w sobie treściami patologicznymi, pojawiają się najczęściej u osobowości psychopatycznych. Od treści urojeniowych różnią się tym, że drogą, perswazji udaje się je znacznie osłabić lub nawet usunąć, w każdym razie złagodzić, tak by nie zmieniały w sposób społecznie negatywny postępowania człowieka i pozwalały mu na realizację jego podstawowych obowiązków, wynikających z jego osobistych układów rodzinnych, zawodowych i środowiskowych. Urojenia różnią się między sobą treścią, stopniem zwartości tematycznej. Biorąc za kryterium podziału budowę, wyróżniamy urojenia paranoiczne i paranoidalne. Pierwsze z nich, mimo że zawierają sąd chorobowy, są niezwykle zwarte i konsekwentne tematycznie, usystematyzowane, wykazują wewnętrzną spoistość i są najczęściej jednotematyczne. Urojenia paranoidalne nie mają tak wyraźnej i konsekwentnej budowy, dotyczą szeregu zagadnień, najczęściej luźno powiązanych ze sobą. Pod względem wypowiadanych treści patologicznych urojenia dzielimy na: prześladowcze, wielkościowe i depresyjne. Każdej z tych grup urojeń towarzyszy zawsze określony stan życia uczuciowego. I tak urojenia prześladowcze łączą się ze stanem lęku, wielkościowe ze stanem wzmożonego samopoczucia, a depresyjne z patologicznym stanem smutku, pesymizmu i przygnębienia.