Halucynacje i omamy

Halucynacje (omamy) termin wprowadzony do psychiatrii przez Esąuirola w 1780 r. Określał je zgodnie z obecnym znaczeniem jako spostrzeganie pozbawione przedmiotu, wyraźnie odróżniane od iluzji. Omamy polegają więc na zmysłowym spostrzeganiu przedmiotów i zjawisk nie istniejących w chwili ich spostrzegania. Powstają bez realnego podrażnienia narządów odbiorczych (receptorów). Są to więc patologiczne zjawiska psychiczne wyrażające się w doznaniach o charakterze spostrzeżeń, które nie są wywołane przez żaden przedmiot istniejący w polu percepcji człowieka. Chory więc widzi, słyszy lub czuje zjawiska czy przedmioty, których nie ma w; obiektywnym świecie otaczającym go. Przeżycia halucynacyjne dzielimy na elementarne (błyski, szumy, huki) i złożone (widzenie przedmiotów, scen, słyszenie słów, całych zdań), poza tym na wzrokowe, słuchowe, smakowe, węchowe, czuciowe, psychiczne i inne. Pseudohalucynacje charakteryzują się tym, że obrazy zmysłowe nie mają w odczuciu chorego obiektywności i nie towarzyszy im przekonanie chorego, że są spowodowane przez realne zjawisko zewnętrzne. Źródła powstawania omamów chory doszukuje się w obrębie własnego ciała (np. głos wychodzący z jamy brzusznej). Podstawową cechą halucynacji jest to, że chory jest w pełni przekonany o prawdziwości ich przeżywania oraz że przy ich odbiorze zmysłowym rzutuje je na zewnątrz, czyli umieszcza w takim miejscu i położeniu, w jakim mogłyby istnieć realne przedmioty i zjawiska. Przeżycia omamowe wpływają w sposób zasadniczy na zachowanie i reagowanie chorych. Mogą skłaniać chorych do "nasłuchiwania głosów", "zasłaniania uszu przed doznaniami słuchowymi", dokonywania przerw w prowadzonej rozmowie, odmawiania przyjmowania posiłków, wreszcie nawet do spełniania "rozkazów", stojących w sprzeczności z motywacją instynktową (skok z wysokości, dokonanie samouszkodzeń i prób samobójczych). Halucynacje więc zmieniają w sposób zasadniczy aktywność psychiczną człowieka i czynią go w zasadzie niezdolnym do samoistnej egzystencji.