Zaburzenia czynnoci poznawczej

Iluzje są to zmysłowe zniekształcenia przedmiotów lub zjawisk istniejących w realnej rzeczywistości. Jest to zatem nieprawidłowe, błędne spostrzeganie przedmiotów i zjawisk istniejących w realnym świecie. Powstanie iluzji ułatwiają takie czynniki, jak: złe oświetlenie przedmiotu spostrzeganego, niedostateczna siła działającego bodźca, stan emocjonalny lęku osoby spostrzegającej, wreszcie niepełna sprawność narządu odbiorczego (receptora). Rozróżniamy iluzje fizjologiczne, fizyczne i patologiczne. W pierwszym przypadku doznanie iluzyjne podlega natychmiastowej korekcie spostrzegającego i nie wpływa na jego zmianę zachowania, w przypadku drugim zjawisko iluzyjne tłumaczymy powszechnie znanymi prawami fizyki (złamana łyżeczka w herbacie), w przypadku trzecim doznania iluzyjne nie podlegają korekcie przez chorych i dlatego zmieniają w sposób zasadniczy ich zachowanie i postępowanie, przyczyniają się do zaburzeń najwyższego sternictwa psychicznego. Przeżycia iluzyjne mogą dotyczyć wszystkich narządów zmysłowych. Iluzje patologiczne występują w wielu chorobach psychicznych, najczęściej takich psychozach, które przebiegają z zaburzeniami świadomości, a więc w zespołach onejroidalnych, majaczeniowych i innych, w których jasność świadomości uległa w różnym stopniu wygaszeniu. Przykładem iluzji fizjologicznej będzie sytuacja, gdzie ktoś oczekujący na dzwonek telefonu w dużym napięciu lękowym usłyszy go w dowolnym szmerze, zwracającym jego uwagę. Gdy chory psychicznie mówi, że w dotyku czyjejś dłoni rozpoznaje dotyk ręki trupa, mamy wówczas do czynienia z iluzją patologiczną. Iluzje patologiczne powinny być również rozpoznawane wtedy, kiedy chorzy posiadają tzw. podwójną orientację, kiedy w określonych osobach rozpoznają jeszcze inne, np. chory w zbliżającej się do jego łóżka pielęgniarce rozpoznaje swoją kuzynkę, Matką Boską lub kogoś ze swojego otoczenia z okresu przedchorobowego.